NIJEMIRDUM - ‘Bûter, brea en griene tsiis, wa’t dat net sizze kin is gjin oprjochte Fries.’ Niet-Friezen wordt vaak gekscherend gevraagd deze spreuk uit te spreken. Het betekent: Boter, roggebrood en groene kaas, wie dat niet zeggen kan is geen echte Fries’. Wist jij dat? Als Friezen ergens grutsk (trots) op zijn is het wel de taal. Het is de tweede officiële rijkstaal in Nederland. Spreken is misschien iets te hoog gegrepen, maar de taal verstaan, is de eerste stap. In Nijemirdum organiseren ze de cursus Fries verstaan, die eind januari van start is gegaan, met als doel meer verbinding in de gemeenschap creëren.
Tom Wezepoel legt uit hoe de cursus tot stand is gekomen. “Zelf ben ik zo’n vier jaar geleden in Nijemirdum komen wonen, als Noord-Hollander, mijn vrouw en schoonfamilie komen hier vandaan. Doordat we een winkel aan huis hebben en ook DHL-punt zijn, kwam ik redelijk snel onder de mensen uit het dorp.” Voor Tom ging dat gemakkelijk en hij kan de Friese taal al aardig goed verstaan, maar dat geldt niet voor iedereen. Er zijn de laatste jaren veel nieuwe mensen vanuit het westen in Gaasterland komen wonen. Met name mensen die gestopt zijn met werken maar ook een paar gezinnen. Niet voor iedereen is het even gemakkelijk om te integreren. Ook vinden de Friese dorpsbewoners het soms lastig dat hun dorp niet altijd meer het ons-kent-ons gevoel geeft.
Cursus Fries
In 2024 is het project DOM-Methode (dorp ontwikkelingsmaatschappij) gestart. DOM is een samenwerking tussen de provincie, de gemeente en het dorp. Nijemirdum krijgt geld om plannen te kunnen maken om het dorp verder te kunnen ontwikkelen. Tom is als inwoner aangesloten bij dit project en de start was met een kick-off in het dorpshuis. Hier kwamen veel bewoners op af. “We gingen ideeën verzamelen. Er kwam toen als één van de ideeën de vraag naar boven of we dus een cursus Fries in Nijemirdum konden organiseren. En zo gezegd, zo gedaan”, lacht Tom, “deze cursus staat overigens los van DOM.”
Foto Lotte van der Meij
Dichtbij huis
De taal zorgt toch wel voor een barrière en wat bleek, mensen willen de taal wel leren en begrijpen, maar de Friese lessen worden niet om de hoek gegeven. Zo ontstond het plan, de lessen naar het dorp te halen. Samen met Afûk is er een plan opgesteld. Bij voldoende interesse van de bewoners, zouden er twee coaches van Afûk les komen geven in het dorpshuis van Nijemirdum. Uiteindelijk zijn er nu zo veel deelnemers, dat er twee groepen zijn gevormd. De eerste les is inmiddels geweest.
Even dat praatje met de buren
Gauke Witteveen woont zo’n vier jaar in Nijemirdum. Vanuit het midden van het land is hij met zijn vrouw en hond hiernaartoe verhuisd vanwege de frissere lucht voor zijn vrouw, die astma heeft. Gelukkig werkt het. Reden om de cursus te volgen is om de taal beter te begrijpen. Je woont hier, dus is het ook fijn als je de taal goed kunt verstaan. “Het grappige is, dat als ik mijn Friese pet op heb, mensen mij dan aanspreken in het Fries. De buren mogen altijd Fries tegen mij praten, dan leer ik sneller.” De cursus vindt hij tot nu toe leuk, maar ook best pittig. “Ik dacht dat ik de taal wel begreep, maar er zitten lastige woorden tussen.”
Ook meepraten tijdens de derde helft
Ook Wiard Kuné doet mee aan de cursus, samen met zijn vrouw Bianca. Ze zijn vanuit Amsterdam hier komen wonen. Wiard was wel vaker in Gaasterland geweest en toen ze ruimtelijk wilde wonen én er een verbouwde woonboerderij te koop stond waren ze snel verkocht. Anderhalf jaar geleden zijn ze met hun drie kinderen in Nijemirdum neergestreken. Reden om deel te nemen aan de cursus is toch wel om de taal beter te verstaan. Wiard is in zijn vrije tijd scheidsrechter. “Ik zou bij de derde helft in de kantine het toch wel fijn vinden alles beter te begrijpen.” Hij werkt bij de gemeente in Amsterdam, en grappig genoeg werken er daar ook Friezen zodat hij ook op zijn werk de taal kan leren. Na tien lessen hoopt hij in plaats van dertig procent, zestig procent te begrijpen en ook op het schoolplein aan te kunnen haken bij de andere ouders.
De tien cursusavonden zijn eind januari van start gegaan. Deze lopende serie duurt nog tot en met begin april. “Bij voldoende interesse hopen we ook nog een cursus Fries spreken aan te kunnen bieden als vervolg op deze cursus”, sluit Tom af.
Een klein beetje Fries voor beginners:
Goedendag - Goeie dei
Bedankt - Dankewol
Hoe gaat het? - Hoe giet it?
Welkom - Wolkom
lekker eten - Lekker ite
Boodschappenlijst / Boadskippenlist
Aardappelen - Ierappels
Uien - Sipels
Brood - Bôle
Melk - Molke
Koffie - Kofje
